Pigułki
jednoskładnikowe


Pigułki te zawierają tylko jeden składnik hormonalny. W Polsce dostępne są jedynie pigułki zawierające dezogestrel, który jest syntetyczną pochodną hormonu ciążowego (progesteronu).


Pigułki jednoskładnikowe (nazywane też minipigułkami), które są dostępne w Polsce prawdopodobnie mają taką samą skuteczność antykoncepcyjną jak klasyczne pigułki dwuskładnikowe. W przeszłości, twierdzono (przy stosowaniu pigułek zawierających inny hormon) że pigułki jednoskładnikowe mają mniejszą skuteczność niż pigułki dwuskładnikowe.

Sposób przyjmowania

W opakowaniu znajduje się 28 pigułek, wszystkie one mają identyczny skład, przyjmuje się je codziennie o tej samej porze nie robiąc żadnych przerw w ich stosowaniu. Kobiety przyjmujące pigułki jednoskładnikowe nie mogą się spodziewać regularnych, normalnych miesiączek. Krwawienia mogą nawet nie występować w ogóle, albo występują jako niewielkie plamienia, w nie dających się przewidzieć okresach (więcej szczegółów na ten temat można znaleźć w ulotce znajdującej się w każdym opakowaniu pigułek).

Dlaczego pigułki te trzeba przyjmować codziennie, bez robienia typowych 7-dniowych przerw?

Mechanizm działania antyowulacyjnego pojedynczego hormonu zawartego w tych pigułkach, jest dość słaby i zrobienie 7-dniowej przerwy mogłoby skutkować wystąpieniem owulacji, a co za tym idzie, do niepożądanej ciąży.

Dlaczego pigułki te mogą stosować nawet kobiety karmiące piersią?

Wynika to z faktu, że nie zawierają one estrogenów i nie są przeciwwskazane u kobiet karmiących. Syntetyczny hormon, zawarty w tych pigułkach, nie powoduje żadnych zmian w składzie ani ilości wytwarzanego pokarmu. Literatura przynosi dowody na to, że dzieci karmione przez kobiety przyjmujące pigułki jednoskładnikowe, pod każdym względem rozwijają się tak samo jak dzieci kobiet nie stosujących tego rodzaju antykoncepcji. Pigułki jednoskładnikowe mogą być także polecane pacjentkom, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania pigułek dwuskładnikowych. Poleca się je kobietom wymagającym skutecznej antykoncepcji, u których występują równoczesne przeciwwskazania do typowej antykoncepcji dwuskładnikowej (np. u kobiet palących papierosy) i do założenia wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej. W szeregu schorzeń ginekologicznych, konieczne jest podawanie samych tylko progestagenów, tabletki jednoskładnikowe także nadają się do takiego leczenia.

Mechanizm działania

Mechanizm działania wynika z:

    • działania antygonadotropowym na przysadkę mózgową, dzięki temu przysadka nie stymuluje jajnika do wytwarzania komórek jajowych,
    • zmian w składzie czopu śluzowego w szyjce macicy, utrudniające ruch plemników,
    • hamowaniu procesów wzrostowych w błonie śluzowej macicy,
    • zmian fizyko-chemicznych w płynach znajdujących się w jamie macicy i jajowodach,
    • utrudniania poruszania się rzęsek, w które wyposażony jest nabłonek wyścielający ścianki jajowodów,
    • działania antyowulacyjnego

Jednoskładnikowe pigułki antykoncepcyjne podobnie jak i inne leki, dostępne są wyłącznie na recepty lekarskie. Aby uzyskać receptę, kobieta powinna się zgłosić na badanie ginekologiczne i badanie piersi. W czasie wizyty u ginekologa przeprowadzane jest także badanie cytologiczne szyjki macicy oraz sprawdzane jest ciśnienie tętnicze krwi. Lekarz zwykle kieruje także pacjentki na badania laboratoryjne i zaleca systematyczne zgłaszanie się na badania kontrolne. Tego typu pigułki antykoncepcyjne mogą być bezpiecznie podawane kobietom w okresie laktacji. Stosowanie tych pigułek antykoncepcyjnych przez kobiety karmiące piersią w niczym nie zmienia składu ani objętości wytwarzanego pokarmu, dzieci kobiet stosujących ten lek rozwijają się tak samo jak dzieci innych kobiet karmiących piersią.

Przeciwwskazania do stosowania jednoskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych

    • ciąża
    • choroby układu krążenia; choroba zatorowo-zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, stan po przebytym zawale, choroba niedokrwienna serca, zaburzenia krzepnięcia
    • przebyty udar mózgowy
    • choroby układu sercowo- naczyniowego w wywiadzie rodzinnym
    • choroby wątroby: zapalenie wątroby i nowotwory
    • długotrwałe unieruchomienie

Działania niepożądane

W trakcie stosowania zastrzyków antykoncepcyjnych, podobnie jak w okresie przyjmowania innych leków, może dochodzić do wystąpienia objawów niepożądanych. Objawy niepożądane zdarzają się bardzo rzadko. Wśród tych objawów czasami wymienia się:

    • niewielki przyrost masy ciała w wyniku nadmiernego apetytu
    • zmniejszenie libido
    • suchość pochwy
    • obniżenie nastroju a nawet depresja
    • może dochodzić do przetłuszczania się włosów
    • przemijające plamienia z dróg rodnych.

Wady i zalety

Wady:

    • Trzeba pamiętać by pigułki przyjmować regularnie (codziennie i o stałej porze). Nie powinno się robić żadnych przerw w stosowaniu tych pigułek.

Zalety:

    • Zmniejszenie lub niewystępowanie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego (u kobiet, które przedtem cierpiały na tę dolegliwość).
    • Zmniejszają dolegliwości związanych z krwawieniami miesiączkowymi oraz ryzyka wystąpienia (u danej kobiety) niedokrwistości. To ostatnie wynika ze zmniejszenie utraty krwi podczas miesiączkowania.
    • Stosowanie jednoskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych nie zakłóca przebiegu zbliżenia seksualnego.

Skuteczność

Skuteczność tej metody jest niemal równa skuteczności działania dwuskładnikowych pigułek antykoncepcyjnych (współczynnik Pearla wynosi 0,1- 0,2). Pigułki można zażywać tak, by uniknąć miesiączki, gdy ma się pojawić w niedogodnym terminie (przyjmując 2-3 opakowania tabletek bez 7-dniowej przerwy).